„Een kunst die je alleen leert door er jarenlang in te zitten.”

Andrie de Buck over trekpaarden en de toekomst van de fokkerij

Andrie de Buck ontvangt ons op de boerderij in Oostkapelle. Aan de muur hangen foto's van Carlo van Waardzicht, Nederlands kampioen 2008, en Bienvenu van Waardzicht, kampioen in 2012. Meerdere edities van de Paardenkrant en boekjes van vorige keuringen liggen op tafel. Er hangt hier iets in de lucht dat je niet kunt omschrijven zonder het te hebben meegemaakt: een diepe liefde voor het trekpaard, én voor het vertellen van verhalen.

Drie generaties

Zijn opa begon met het houden en fokken van trekpaarden, op het hengstenstation De Linge op Walcheren. Zijn vader zette het voort en samen met zijn broer nam Andrie later de boerderij over, toen een gemengd bedrijf met trekpaarden, koeien en varkens. Andrie was veel op pad. Met een vrachtauto vol dekhengsten reed hij routes door heel Zeeland, langs de boerderijen met merries. „Ik had soms acht hengsten in de wagen. Trekpaarden, Haflingers, rijpony's, Shetlanders, rijpaarden. Het waren mooie tijden. Het was altijd weer spannend als ik de dag afsloot in Zeeuws-Vlaanderen en op tijd moest zijn om de laatste boot in Perkpolder te halen.”

Andrie is verder van vele markten thuis en heeft zijn sporen verdiend als hengstenhouder, als instructeur toiletteren en bestuurslid van de KVTH en de Bond van KWPN-hengstenhouders, als secretaris van de Stichting Zeeuwse Dag van het Paard, als jurylid en als paspoortconsulent voor vele stamboeken in Zuidwest-Nederland.

Hoe kijk je naar een trekpaard?

Andrie denkt even na als we hem vragen hoe een leek een trekpaard moet beoordelen. „Je moet interesse hebben in een paard. Dat begint met kijken.” Zelf begint hij met het totaalplaatje: een mooi hoofd siert het geheel. Wat hij zoekt is een schuine schouder, een sterke rug, een goed ontwikkelde achterhand en benen die recht onder het lichaam staan.

Beweging is voor Andrie een sleutelbegrip. Hij wil een paard zien stappen én draven, en liefst vanachter. „Als je maar twee benen ziet, is de stap correct. De benen gaan niet open. Veel kan je al zien terwijl het paard stilstaat. Aan de bouw van het achterbeen, de ligging van de schouder, de lijn van de rug. Dat bevestig je daarna in beweging. Als je hem ziet binnenkomen, weet je het eigenlijk al meteen. Dat is een gevoel dat je niet leert uit een boek.”

De kampioenen die bijblijven

Gevraagd naar de kampioenen die hem het meest zijn bijgebleven, noemt Andrie Vera van Popkensburg, nationaal kampioensmerrie in 1976 en drie jaar later kampioen in IJzendijke. Andrie kocht haar als tweejarige. Toen de eigenaar overleed, kocht Andrie een aantal paarden uit zijn stal, waaronder Vera. De winnaar bij de hengsten in IJzendijke was toen Horizon Tersaet, destijds bij hem op stal in Oostkapelle. Graag wil hij ook Carlo van Waardzicht benoemen, Nederlands kampioen in 2008. „Een compleet paard. Er was weinig aan te verbeteren. En zelfs in mindere conditie was hij nog mooi.”

Een les die hij nadrukkelijk meegeeft: twee kampioenen samen zijn geen garantie voor een nieuwe kampioen. „Je moet de bloedlijnen kennen. Je moet naar achteren kijken in de stamboom. Dat is fokkerij, en dat is een kunst die je alleen leert door er jarenlang in te zitten. Fokken is ook gokken, je verwachtingen zijn soms anders.”

Krimpend, maar hoopvol

Andrie is eerlijk over de toekomst. De fokkerij krimpt, de kosten lopen op. „De keuringen lopen zachtjes achteruit. Dat is gewoon zo.” Toch ziet hij lichtpunten. Ringrijders willen trekpaarden, al geven ze niet veel om keuringen. Jongere mensen raken steeds meer betrokken bij vaardigheidstraining met trekpaarden, iets wat Andrie zelf al jaren propageert via de Power Horse Competition (vroeger de Palm Challenge Cup, ontstaan vanuit een trektocht van Brussel naar Amsterdam voor Palm bier) en vaardigheidstrainingen met paarden waarbij de dieren hun intelligentie en lenigheid laten zien. „Ik heb mensen gehad die dachten dat trekpaarden domme beesten waren. Na één dag trainen waren ze volledig om." Doordat steeds meer gebruik wordt gemaakt van KI, is de keuze voor een hengst, waarbij kenmerken als kleur, PSSM of andere eigenschappen doorslaggevend kunnen zijn, voor fokkers gemakkelijker beschikbaar geworden.

Tot ziens in IJzendijke

Op zondag 19 juli 2026 was Andrie er weer bij in IJzendijke. Zijn hengst Pascal van Nieuw Leven ging dit jaar niet mee, want die bereidt hij voor op de nationale keuring in augustus. Pascal is voortgekomen uit Jasmijn van 't Domineeshof, de merrie die twaalf veulens op de wereld heeft gezet en dat is zeer bijzonder. En de nieuwe kampioenen van 2026 in IJzendijke? „Als je die ziet, weet je meteen. Dat gevoel leer je niet, dat groeit erin."